Firefox'u yıllardır ana tarayıcım olarak kullanıyorum ve eklenti listem bir dönem gerçekten kontrolden çıkmıştı. Reklam engelleyici, ekran görüntüsü aracı, renk seçici, sekme yöneticisi, döviz çevirici… Derken tarayıcı yavaşladı, bazı sitelerde tuhaf yönlendirmeler görmeye başladım. Tek tek temizlerken şunu fark ettim: eklentileri kurarken hiçbirini sorgulamamıştım. "Firefox'ta var, demek ki güvenli" diye düşünmüştüm. Oysa firefox eklenti güvenliği tamamen kullanıcının dikkatine bağlı bir mesele. Aşağıda o temizlikten sonra kendime kurduğum kontrol listesini, yeni başlayan birinin anlayacağı dille anlatıyorum.
Öncelikle şunu netleştirmek istiyorum, çünkü ben de uzun süre yanlış biliyordum: bir eklenti telefonunuza kurduğunuz oyundan çok daha yetkili bir yazılım olabilir. Çünkü eklenti, tarayıcının içinde çalışır. Yani girdiğiniz sitelerin sayfa içeriğini okuyabilir, formlara yazdıklarınızı görebilir, çerezlerinize erişebilir.
Kurulum ekranında görünen "Bu eklenti şunları yapabilir" yazısını hızlıca geçip Ekle'ye basmak en yaygın hata. Ben artık o ekranda duruyorum ve şunu soruyorum: bu eklentinin işini yapabilmesi için gerçekten bu izne ihtiyacı var mı?
Bir eklentiyi indirmeden önce sayfasında yaklaşık iki dakika geçiriyorum. Kulağa uzun gelebilir ama sonradan hesap kurtarmaya çalışmaktan çok daha kısa. Sırayla şunlara bakıyorum:
Beni en çok şaşırtan durum buydu: yıllarca sorunsuz kullandığınız bir eklenti, geliştiricisi projeyi başka birine sattığında bambaşka bir şeye dönüşebilir. Kod değişir, veri toplamaya başlar, sizin haberiniz olmaz çünkü güncelleme sessizce iner. Bu yüzden "bir kere kontrol ettim, tamamdır" yaklaşımı yeterli değil. Ayda bir eklenti listeme göz gezdirmeyi alışkanlık yaptım; bilgisayarın yavaşlama nedenlerini araştırırken zaten bu listeye bakmak gerekiyor, ikisini birleştirmek işi kolaylaştırıyor.
Eklentiyi kurdum, çalışıyor. İş burada bitmiyor. Firefox'un eklenti yönetim sayfasında her eklentinin ayrıntılarına girip iki ayarı gözden geçiriyorum:
Bir de basit ama etkili bir kural koydum kendime: aynı işi yapan iki eklenti bulundurmuyorum. İki reklam engelleyici birbirini engelliyor, iki şifre aracı kafa karıştırıyor. Az sayıda ama güvendiğim eklenti, kalabalık bir listeden her zaman daha iyi.
Kurulu bir eklentinin bozulduğunu genelde şu belirtilerden anlıyorum. Bunlardan birini görürseniz eklentileri tek tek kapatarak suçluyu bulmak mümkün:
Şüpheli bir eklentiyi bulduğumda önce kaldırıyorum, sonra o eklentinin erişebildiği hesapların şifresini değiştiriyorum. Özellikle e-posta ve sosyal medya hesaplarında iki adımlı doğ