Telefonuma ilk kez bir bankacılık uygulaması indirdiğimde, aynı bankanın internet sitesini tarayıcıdan da açabildiğimi fark edince kafam karışmıştı. "Madem tarayıcıdan giriyorum, bu uygulamayı neden indiriyorum?" diye düşünmüştüm. Yıllar içinde hem kullanıcı hem de meraklı bir denemeci olarak ikisini de bolca kullandım ve aradaki farkın sadece "ikon var mı yok mu" meselesi olmadığını anladım. Bu yazıda mobil uygulama web uygulaması ayrımını, hiç teknik bilgisi olmayan birine anlatır gibi, kendi deneyimlerimle aktaracağım.
Mobil uygulama, telefonunuza indirdiğiniz ve cihazın kendi işletim sistemi için yazılmış programdır. Android'de APK olarak, iPhone'da mağaza üzerinden kurulur, ana ekranda ikonu görünür. Buna genelde "native uygulama" deniyor.
Web uygulaması ise aslında bir internet sitesidir; ama basit bir bilgi sayfası değil, işlem yapabildiğiniz bir site. Tarayıcıdan açarsınız, hiçbir şey kurmazsınız. E-posta kutunuzu tarayıcıdan açtığınızda, çevrimiçi bir tablo düzenlediğinizde ya da bir e-ticaret sitesinden sipariş verdiğinizde aslında web uygulaması kullanıyorsunuz.
Arada bir de melez tür var: içi web sayfası olan ama uygulama gibi paketlenmiş yapılar. Kullanıcı olarak çoğu zaman ayırt edemezsiniz, zaten ayırt etmenize de gerek yok.
En net farkı hız ve akıcılıkta görüyorum. Native uygulamalar telefonun donanımıyla doğrudan konuştuğu için kaydırma, animasyon ve geçişler daha pürüzsüz oluyor. Özellikle harita, kamera, video düzenleme veya oyun gibi işlerde fark küçük değil, tokat gibi.
Web uygulamaları ise tarayıcının içinde çalıştığı için araya bir katman giriyor. Basit işlerde bunu hiç hissetmezsiniz; ama yoğun grafik veya sürekli sensör kullanımı gerektiren işlerde takılmalar başlar. Ayrıca web uygulamasının performansı doğrudan bağlantı kalitenize bağlı. İnternetiniz yavaşsa deneyim de yavaşlar — bu yüzden bağlantı hızını iyileştirme yöntemleri, web uygulamalarını sık kullananlar için ekstra önemli.
Telefonumun hafızası dolduğunda ilk yaptığım şey uygulama listesini gözden geçirmek oluyor. İşte native uygulamanın en görünür maliyeti bu: yer kaplıyor. Üstelik zamanla önbellek dosyalarıyla birlikte şişiyor. Ayda bir kullandığım üç dört uygulamayı silip tarayıcı sürümüne geçtiğimde ciddi yer kazandığımı gördüm.
Güncelleme tarafı da farklı işliyor. Native uygulamayı siz güncellersiniz ya da otomatik güncelleme açıksa arka planda iner. Web uygulamasında ise güncelleme diye bir dert yok; siteyi her açtığınızda zaten en yeni sürümü kullanıyorsunuz. Bir web aracının arayüzü bir sabah değişmişse, kimse size sormamıştır.
| Ölçüt | Mobil (native) uygulama | Web uygulaması |
|---|---|---|
| Kurulum | Mağazadan indirilir | Kurulum yok, adres yeter |
| Depolama | Yer kaplar | Neredeyse hiç |
| Hız | Genelde daha akıcı | Bağlantıya bağlı |
| Çevrimdışı | Kısmen mümkün | Çoğunlukla değil |
| Cihaz bağımsızlığı | Her platform için ayrı sürüm | Tarayıcı olan her yerde |
| Bildirim | Güçlü ve ayrıntılı | Sınırlı |
Native uygulama kurduğunuzda ona bir dizi izin veriyorsunuz: konum, rehber, kamera, dosyalar... Çoğu insan bu ekranı okumadan geçiyor, ben de uzun süre öyle yaptım. Oysa web uygulamasında bu erişimler doğal olarak daha kısıtlı; tarayıcı bir güvenlik duvarı gibi araya giriyor. Gizliliğe önem veriyorsanız, günde bir kez baktığınız bir servisi tarayıcıdan kullanmak mantıklı bir tercih olabilir. Aynı mantık, arama motoru seçiminde gizlilik odaklı alternatiflere yönelmekle de örtüşüyor.
Pil tarafında ise durum ilginç. Native uygulamalar arka planda çalışıp konum yenileyip bildirim çekebildiği için pili sessizce tüketebiliyor. Telefon bataryamın neden erken bittiğini araştırdığımda, suçlunun çoğu zaman ayda iki kez açtığım bir uygulama olduğunu görmüştüm. Web uygulaması sekmeyi kapattığınızda susar; bu da bir avantaj.
Kendime koyduğum basit bir kural var:
Bir de şu ayrıntı var: bazı web uygulamalarını "ana ekrana ekle" seçeneğiyle ikon haline getirebiliyorsunuz. Görünüşte uygulama gibi duruyor ama arka planda hâlâ tarayıcı çalışıyor. Yer kaplamadan uygulama hissi almanın en pratik yolu bu; ben özellikle yemek siparişi ve haber sitelerinde bu yöntemi kullanıyorum.